Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 

Znalazłem ostatnio chwilę i obejrzałem sobie czeski film. Trochę się zastanawiałem czy przypadkiem nie obejrzeć jakiejś amerykańskiej sensacji - chodziło mi o relaks i półtorej godziny, co tu będziemy kryć, kojącej bezmyślności. Ostatecznie padło na "Do Czech razy sztuka", ponieważ film wpadł w rękę jako pierwszy, a ja nie miałem siły szukać dalej. Projekcja udała się, ja odszedłem od ekranu zadowolony, choc z niedosytem. Film był dobry, przyjemny, bardzo czeski w gruncie rzeczy. Brakowało jednak, jak w większości znanych mi produckji naszych południowych sąsiadów, puenty, oczyszczającego epilogu: kary, nagrody, tryumfu sprawiedliwości lub wprost przeciwnie, pouczającego happy endu, po prostu jakiegoś sensownego zamknięcia kompozycji. Nic takiego nie znalazłem i stąd dojmujący brak katharsis.

Na czym zatem polega fenomen tylu czeskich produkcji, tych wszystkich "Jazd", "Butelek zwrotnych", czy innych "Zamknij się i zastrzel mnie"? Czesi przyjęli wypróbowaną przez Szekspira zasadę, że życie rzadko jest naprawdę tragiczne, naprawdę komiczne, pełne zapierających dech w piersiach przygód i bohaterów. Najczęściej, smutna to, czy może radosna prawda, jesteśmy bohaterami farsy. Czeskie filmy puenty są pozbawione, bo z naszego codziennego życia rzadko wynika jakaś sensowna puenta, prawie wcale nie pojawia się nagroda za dobre uczczynki a złe (moralnie na przykład) przynoszą często (o zgrozo!) przyjemność. Nasi południowi sąsiedzi uważnie obserwują i widzą, że życie w swej istocie jest pasmem chaotycznych wydarzeń, które rzadko kontrolujemy, a jak staramy się kontrolować to wygląda to często jeszcze bardziej żałośnie. Egzystencja prawie nigdy nie układa się we wzorową kompozycję, niczym antyczne sztuki teatralne - w koncu okazuje się, że niewiele zależy od nas a przekonanie, że tak jest długo zatruwa nam życie.

W produkcjach czeskich sąsiadów nie ma wyraźnej fabuły, bo takiej nie ma w naszej codzienności. Trudno coś zaplanować na dłużej. W końcu kto wie, co będzie za pięć minut. A drażniący brak końca, jasnego epilogu? Nie ma, być nie może. Życie idzie naprzód, a że kogoś zabraknie... Przyjdzie następny, lukę wypełni. Gdzie dobrzy i źli, winni i sprawiedliwi, upadli i święci? Nie ma niestety, bo i w rzeczywistości takich wyraźnych sylwetek nie ma tak wiele. Pośmiejemy się na takim filmie? Pośmiejemy się ale rechotu nie będzie. Popłaczemy chociaż? Może i wzruszymy się czasem ale chusteczki nie użyjemy.

Czas na puentę, której w myśl powyższych wynurzeń nie będzie.

Tomek Staszczyk

« poprzednia		następna »