Ocena użytkowników: / 23
SłabyŚwietny 

Dzisiejsze znaczenie wyrazu "nazwisko" utrwaliło się na początku XIX wieku. Wcześniej wyraz ten znaczył tyle co obecne słowo "nazwa" i był używany w odniesieniu do ludzi jak i roślin, rzeczy czy obiektów geograficznych. W średniowieczu, aż po wiek XVI w odniesieniu do człowieka używano takich wyrazów, jak "imię", "miano", "przezwisko",  (przydomek), „zwanie” ("jak go zwą" - mówiło się). Do końca XIX wieku nie było wyrazu określającego jednoznacznie pojęcie dziedzicznego nazwania człowieka, mieszano dzisiejsze pojęcia imienia, nazwiska, przezwiska i nazwania. Dopiero w XX wieku ukształtowało się ostateczne, obecne znaczenie wyrazu "nazwisko", wtedy też zakończył się, trwający od początku XIX wieku proces kształtowania nazwisk. Niejedna osoba zastanawia się nad pochodzeniem swojego nazwiska. Co ono znaczy, skąd się wywodzi no i najpewniej czy jest szlacheckiego pochodzenia. Udowodnienie szlacheckości to proces niezmiernie skomplikowany, rządzący się swoimi prawami, no i w dzisiejszych czasach obarczony chyba mianem snobizmu, żeby nie powiedzieć megalomanii. Inną rzeczą jest poszukiwanie, dociekanie procesu powstania nazwiska. Jest to złożony proces z pogranicza kilku dziedzin, głównie historii i onomastyki. Jeśli chcę przedstawić taką analizę najłatwiej jest mi przedstawić to na przykładzie. A ponieważ odważyłem się kiedyś podjąć to wyzwanie, to spróbuję na podstawie swojego nazwiska.

Nazwisko „DREWICZ” kojarzy się z typem nazwiska patronimicznego (odojcowskiego), derywowane sufiksem – ewicz, często spotykanym na ziemiach kresowych. Rozdzielając końcówkę „ewicz” od głównego członu otrzymujemy:
podstawa - DR
sufiks -  EWICZ
Odnośnie nazwisk zakończonych na -owicz, -ewicz należy wyróżnić kilka problemów: 1. Cząstki -owicz, -ewicz są przyrostkami patronimicznymi, (odojcowskimi), a więc „Andrzejewicz” to dawniej syn Andrzeja, 2. Przyrostki te w okresie staropolskim występowały w postaci -owic, -ewic (po miękkiej -iewic, np. Andrzejewic). Pod wpływem ruskim, kresowym (Ukraina, Białoruś i pogranicza) przyrostki te przyjęły formę -owicz, -ewicz, czyli końcowe -cz funkcjonuje już od wieku XV, 3. Formy z -kiewicz, jak Mickiewicz, Sienkiewicz (nie -owicz) pojawiły się od wieku XVI/XVII pod wpływem białoruskim. To -kiewicz było dodawane i do podstaw wyrazowych wschodnich, i do polskich, jak Kwiatkiewicz.

Mając na uwadze powyższy schemat należy stwierdzić, że nie da się go zastosować do badanego nazwiska. Owszem końcówka „ewic, ewicz” jak najbardziej do niego przystaje natomiast podstawę tworzą litery „dr” które nic nie oznaczają. Również rozszerzenie członu głównego nazwiska do formy „dre” i końcówki „wicz” nie powoduje żadnej zmiany, gdyż słowo „dre” nadal nic nie oznacza. Słowo „drew” budzi skojarzenia z nazwami własnymi „drewno, drzewo”, ale końcówka redukuje się wówczas do „icz”, co wyklucza odojcowskie pochodzenie nazwiska. Teoria pochodzenia nazwiska „Drewicz” z kresów wschodnich oparta na przyrostkach patronimicznych zupełnie się nie sprawdza. Wobec powyższego w dalszym badaniu przyjąłem inne założenia.

Nowe poszukiwania rozpocząłem od ustalenia ilości, i geograficznego rozmieszczenia ludzi o nazwisku Drewicz w Polsce. Według „Słownika nazwisk współcześnie w Polsce  używanych” wydanego przez Kazimierza Ryzmuta wynika, że w Polsce w roku 1990 żyło 783 osób o nazwisku Drewicz i zamieszkiwali oni w następujących ówczesnych województwach:
Warszawskie-181, Bialskopodlaskie-1, Bielskie-3, Bydgoskie-15, Częstochowskie – 26, Gdańskie – 7, Gorzowskie – 19, Jeleniogórskie – 30, Kaliskie – 35, Katowickie – 47, Koszalińskie – 1, Krakowskie – 9, Legnickie – 8, Lubelskie – 6, Łódzkie – 38, Opolskie – 13, Płockie – 31, Piotrkowskie – 13, Poznańskie – 61, Radomskie – 12, Siedleckie – 8, Sieradzkie – 70, Skierniewickie – 5, Słupskie – 16, Suwalskie – 7, Szczecińskie – 54, Tarnobrzeskie – 4, Wałbrzyskie – 17, Włocławskie – 1, Wrocławskie – 15, Zamojskie – 2, Zielonogórskie - 28.

Jednocześnie informacje  dotyczące rozmieszczenia nazwiska „Drewicz” w Polsce zamieszczone na stronie internetowej o adresie  http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/drewicz.html mówią, że w Polsce jest 741 osób o nazwisku Drewicz. Zamieszkują oni w 85 różnych powiatach i miastach. Niestety nie podano tam, z jakich źródeł korzystano przy tworzeniu tej bazy danych. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Otwockim, a dokładnie 73. Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku Wieluń (56), Warszawa (42), m. Poznań (33), Wągrowiec (32), Piaseczno (29), m. Kalisz (26), Świebodzin (20), m. Łódź (19) i Bieruń i Lędziny z liczbą wpisów 18.

Dokonując analizy danych przedstawionych na mapie na pierwsze miejsce wysuwa się wniosek, że nazwisko Drewicz występuje głównie w zachodniej części Polski i poza linią północ południe przechodząca przez okolice miasta Łodzi (wyłączając okręg warszawski) pojawia się sporadycznie. Ponadto zaznacza się wyraźna tendencja migracyjna z terenów Polski zachodniej w kierunku dużych centrów gospodarczo kulturalnych centralnej Polski (Łódź, Warszawa). Trzecim spostrzeżeniem jest to, że nazwisko Drewicz prawie wcale nie występuje w rejonie północno-wschodniej i południowo-wschodniej Polski. Powyższe spostrzeżenia ponownie zaprzeczają tezie pochodzenia nazwiska z rejonów wschodnich a genezę jego powstania przesuwają jak najbardziej w rejony zachodnie Polski.
Przeglądając nazwy geograficzne miast i wsi Polski zachodniej natrafiłem na bardzo ciekawą miejscowość o nazwie Drzewce. Najstarsza wzmianka o tej położonej przy trasie kolejowej Leszno - Głogów (woj. lubuskie - 10km od Wschowy), miejscowości pochodzi z 1300 roku. Ówczesna nazwa brzmiała: Drzewycz następnie Drewitz, w 1305 roku Trebisz, w 1327 roku Drzewcze, a w 1438 Drewicz. Informacje te pochodzą z kroniki parafialnej parafii Stare Drzewce - kościóła pw. Bł.Szymona z Lipnicy. Obecnie Stare Drzewce są filią parafii pw. św. Jakuba Apostoła w Konradowie. Powyższe dane potwierdza częściowo dokument ujęty w Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski pod numerem 1718.

Co wynika z faktu istnienia na pogranicznych ziemiach polskich w XIV w wsi o nazwie Drewicz (Drewitz) dla moich poszukiwań? Mniej więcej tyle, że najbardziej szeroką kategorią nazwisk jest ta zawierająca nazwiska pochodzące od nazw miejsc i miejscowości. Kiedy człowiek zmieniał miejsce zamieszkania i przenosił się do innego kraju wyróżniał się spośród swoich sąsiadów poprzez nazwę kraju pochodzenia. Nazwa wsi, regionu, czy nawet rzeki lub innej cechy geograficznej stawała się podstawą do utworzenia nazwiska.

Ponadto należy pamiętać, że od XIII w na zachodnie połacie naszego kraju zaczęła napływać większa fala osadników, głównie z Niemiec. W pewnych przypadkach wzmacniana ona była ekspansją polityczną księstw niemieckich (Pomorze Zachodnie, Ziemia Lubuska, pogranicze pomorsko-wielkopolskie). Mamy do czynienia ze wzrostem liczebnym osób narodowości niemieckiej. Nie był to zresztą proces jednostronny. W tym samym czasie, gdy miasta jednego regionu uległy germanizacji, część miast innego uległa repolonizacji, polska pozostała także znaczna część ludności wiejskiej. W efekcie tych procesów powstał rozległy rejon zamieszkały przez ludność polsko-niemiecką. Dlatego skoncentrowałem się na analizie nazw miejscowości szeroko pojętego pogranicza polsko -niemieckiego.

Odcinek 1. Prostytucja w Starożytnej Grecji
Odcinek 2. Archimedes i podkuty sandał
Odcinek 3. Spotkanie w Mediolanie, albo efekt śnieżnej kuli
Odcinek 4. Historia na święta
Odcinek 5. Dwie strony medalu
Odcinek 6. Kto zniszczył Kalisz?
Odcinek 7. Zburzenie Kalisza w relacji rewizora urzędu akcyzowego Kalisko-Piotrowskiego inżyniera–technologa Z. I. Oppmana.
Odcinek 8. Zdrajca, który nigdy nie zdradził cz.1
Odcinek 9. Zdrajca, który nigdy nie zdradził cz. 2
Odcinek 10. Jak Prusacy Kalisz zdobywali

« poprzednia		następna »