Ocena użytkowników: / 22
SłabyŚwietny 

Trudno jest dawać wskazówki pasjonatom historii najbliższej, czyli własnej, poszukiwaczom etymologii swojego własnego nazwiska, badaczom kształtowania się rodzinnej tożsamości. Każdy przypadek jest inny i wymaga odmiennych zabiegów, ale mam nadzieję, że ciąg dalszy onomastycznej zabawy w odkrywanie przeszłości na moim przykładzie pokaże schemat który ułatwi pokonanie pierwszych barier.

W dokumentach niemieckich „Codex diplomaticus Branderburgiensis” pod datą 1228 r., a więc o ponad sto lat wcześniejszą niż w dokumentach polskich, istnieje wpis ”...villam quandam Drewicz nomine, super aqam nute sitiam...”

Według tego wpisu Alverich von Darenburg podarował wpływowemu klasztorowi Cystersów wieś o nazwie Drewicz leżącą za rzeką Nuthe. Alverich von Darenburg oczekiwał, że dzięki tej darowiźnie jego zmarła żona uzyska zbawienie duszy. W dniu 28 czerwca 1284r. klasztor ów, darował część drewickiego (Drewitzer) boru i wrzosowiska Henrichowi von der Groeben i jego braciom, których przodkowie kilka kilometrów w górę rzeki założyli w 1170 roku wieś Groben. Natomiast kilka lat wcześniej, w roku 1157 Albrecht Niedźwiedź ( Askanier Albrecht der Bar) po decydującym zwycięstwie nad Słowianami – Jaxą von Kopenick (Copnic) założył Marchię Brandemburską. Jedna z czterech słowiańskich fortyfikacji leżała w Drewitz na terenie dzisiejszych „zamkowych stawów rybnych”. Gród ten z całą pewnością należał do zamku w Poczdamie. Znajdował się on naprzeciw miejsca, w którym rzeka die Nuthe wpada do rzeki Havel. Dzisiejsze Drewitz to jedna z dzielnic Poczdamu. Według opracowań niemieckich nazwa Drewitz wywodzi się z czasów słowiańskich trwających mniej więcej w okresie od VII do pierwszej połowy XII wieku. Wspomniana nazwa Drewicz znaczy coś pośredniego między słowami drevo – drewno a drevič, dreveci – mieszkańcy lasu. Znaleziska w okolicach Drewitz wskazują, ze już w czasie środkowej epoki kamiennej żyli tam myśliwi i rybacy.

Podsumowując te  skomplikowane relacje można przyjąć (oczywiście dość ryzykownie)  następującą tezę:

Nazwisko Drewicz pochodzi od nazwy osady zamieszkiwanej przez plemiona serbsko – łużyckie znajdującej się w okresie wczesnego średniowiecza u zbiegu rzek Nuthe i Havel, na terenie obecnych Niemiec. Miejscowość ta zdobyta przez plemiona niemieckie pod wodzą Albrechta Niedźwiedzia jaszcze jakiś czas utrzymywała pierwotną nazwę, później została zniemczona i nosi do dnia dzisiejszego nazwę Drewitz. Od nazwy tej miejscowości powstało miano, przezwisko Drewitz, a z biegiem czasu nazwisko.

Natomiast osadnicy niemieccy wywodzący się z tej miejscowości, którzy od XII wieku osiedlali się na terenach obecnej Polski zachodniej rozpowszechnili tę nazwę zakładając inne osady o nazwie Drewitz.

Słowniki etymologiczne nazwisk niemieckich notują nazwisko Drewitz, ale określają je ze względu na motywację jako Herkunftsname (nazwa pochodzenia), wskazując jako jego podstawę nazwy miejscowe (cytuję: „Brandenburg/jetz Polen, Sachsen-Anhalt”) zob. DUDEN, Familiennamen. Herkunft und Bedeutung, Mannheim... 2005, s. 202). W opracowaniu Maxa Gottschalda Deutsche Namenkunde czytamy: Drewitz, sl. Drevice ‘kleines Gehölz’ mehrf. Ortsnamen (s. 160).

Niestety w  w świetnym opracowaniu Pani Prof. Aleksandry Cieślikowej „Antroponimia Polski, Kraków 2007 (tom I), nazwisko Drewicz nie doczekało się interpretacji. Umieszczono je jedynie w wykazach nazwisk i opatrzono lapidarną adnotacją, wskazującą datę pierwszego zapisu i lokalizację: Drewic(z) 1505, XVIII; Wlkp, Śl.

Identyfikując osobę od miejsca pochodzenia, nazwa miejscowości stawała się z biegiem czasu nazwiskiem osoby, z tym, że nazwa ta ulegała powtórnej slawizacji i brzmiała na terenach polskich Drewicz. Ciekawym jest fakt, że obecnie nazwisko Drewitz na terenie Polski nosi jedynie 28 osób.

Następnym dowodem potwierdzającym prawidłowość w/w tez jest historia dotycząca ekspansji kolonistów holenderskich i niemieckich od XVI wieku w rejon Mazowsza a konkretnie w okolice parafii św. Prokopa Opata w Błędowie. W błędowskich księgach parafialnych występują od połowy XVIII wieku nazwiska kolonistów między innymi takie jak: Gutow, Gortatt, Mokter de Org, Molitor, Miller, Winkler, Nayholt, Herbut, Heyt Firk, Merkwat, Merc, Smitt, Egert Krync, Wercho, Szwant, Drewicz, Henko, Offman, Veyss, Predger, Hendler, Gustoff, Rayzacher, Lentner, Witemberg de America, Lindner, Bayer, Skwartz, Szperling, Ryx, Sas, Meger, Weygner, Zamelfer, Kleynschmith, Bekier, Kleyman, Krenż, Markwacz, Geyt, Stergal, Zagier, Szynkel, Henig, Arent, Kwast, Utrecht, Met, Krysper, Kufelt, Harmel, Szultz, Chyoka, Dykiert, Feller, Hoff, Schreider, Majer i inni.

Nie należy również zapominać o innej znanej z historii Polski postaci o nazwisku Iwan Grigoriewicz Drewicz a właściwie Johan von Drewitz. (ur. 1739 - zm. 1800). Był Niemcem  służącym w armii pruskiej. W latach 1756 - 1763, podczas Wojny Siedmioletniej, jako kapitan dowodził kompanią piechoty w twierdzy szczecińskiej, z której zdezerterował do armii rosyjskiej. Tam zmienił nazwisko na Drewicz. Wcielony do pułku huzarów szybko awansował do stopnia majora a wkrótce pułkownika. Już jako dowódca pułku w składzie rosyjskiego korpusu interwencyjnego P. Kreczetnikowa, w lutym 1767, zbrojnie zwalczał oddziały konfederatów barskich.

Oczywiście nie należy tych rozważań traktować jako stricte naukowych, raczej jako formę zabawy w naukowe poszukiwania. Ale kto wie, czy czasami ta zabawa nie ociera się   momentami o rzeczywistość.

Maciej Drewicz

Odcinek 1. Prostytucja w Starożytnej Grecji
Odcinek 2. Archimedes i podkuty sandał
Odcinek 3. Spotkanie w Mediolanie, albo efekt śnieżnej kuli
Odcinek 4. Historia na święta
Odcinek 5. Dwie strony medalu
Odcinek 6. Kto zniszczył Kalisz?
Odcinek 7. Zburzenie Kalisza w relacji rewizora urzędu akcyzowego Kalisko-Piotrowskiego inżyniera–technologa Z. I. Oppmana.
Odcinek 8. Zdrajca, który nigdy nie zdradził cz.1
Odcinek 9. Zdrajca, który nigdy nie zdradził cz. 2
Odcinek 10. Jak Prusacy Kalisz zdobywali
Odcinek: 11. Nazwisko czyli historia i onomastyka w jednym cz.1

« poprzednia		następna »