Ocena użytkowników: / 21
SłabyŚwietny 

Monumentalna bryła pałacu Poznańskich przy ul. Ogrodowej i przylegające doń wielkie ceglane fabryki to pozostałość po drugiej w Łodzi fortunie fabrykanckiej, której twórcą i właścicielem był Izrael Kalmanowicz Poznański. Majątek tego „króla bawełny” szacowano w końcu XIX w. na około 11 mln. rubli. Jego fabryki, zatrudniające ponad 6 tysięcy pracowników, pod względem rozmiaru produkcji włókienniczej ustępowały tylko przedsiębiorstwu Karola Wilhelma Scheiblera – największego z łódzkich fabrykantów, któremu Poznański przez całe życie bezskutecznie próbował dorównać.

Ojciec Izraela - Kalman (Kałma) urodził się w 1785 r. w Kowalu koło Włocławka na Kujawach. Był on z pochodzenia żydem i – podobnie jak wielu innych współwyznawców - zarabiał na życie drobnym detalicznym handlem - kramarstwem, a zgromadzone środki lokował w zakupach posesji w Łodzi.

Izrael urodził się 25 sierpnia 1833 roku w Aleksandrowie ale już w następnym, 1834 roku rodzina przeniosła się do Łodzi, gdzie Kalman 23 kwietnia uzyskał pozwolenie na prowadzenie handlu „towarami łokciowymi” bawełnianymi, wełnianymi, lnianymi i korzennymi, otwierając swój pierwszy sklep przy Rynku Starego Miasta. W chwili przybycia do Łodzi kupiec Kalman Poznański był już właścicielem dobrze prosperującego  przedsiębiorstwa handlowego. W nowym miejscu z powodzeniem kontynuował działalność handlową rozpoczętą w Kowalu i Aleksandrowie.

W roku 1839 rodzina mieszka na Starym Mieście pod numerem 26 i posiada dwa domy. W 1845 roku majątek powiększa się o kolejne dwa, po wschodniej stronie Rynku Starego Miasta przy ówczesnej ulicy Kościelnej. W czwartym roku życia mały Izrael rozpoczął naukę w chederze pod okiem rabina Chaskiela Naumberga, poddany odtąd stałej troskliwej opiece. W latach 1847-1849 Izrael Poznański był uczniem Szkoły Powiatowej Realnej Niemiecko-Rosyjskiej w Łodzi. W dziewiętnastym roku życia, 4 marca 1851 roku zawiera związek małżeński z córką Mojżesza Hertza, sekretarza szpitala starozakonnych w Warszawie. O trzy lata starsza, żona Łaja prowadziła handel towarami krajowymi łokciowymi wartości 750 rubli, wniosła w posagu stosunkowo wysoką pozycję towarzyską i główne wpływy handlowe tego domu. Rok po ślubie urodził się syn Izaak vel Ignacy. Ojciec Łaji przelał na zięcia wakujący dom i wyjednał następnie kredyt z Banku Dyskontowego w Warszawie na zakupy gruntów w Łodzi oraz przekazał w końcu dziedzictwo handlu towarami krajowymi.

W wieku 32 lat Izrael uzyskuje status kupca na podstawie orzeczenia w Urzędzie Starszych Zgromadzenia Kupieckiego. Mimo braków w wykształceniu teoretycznym i praktyce w 1866 roku rozpoczyna rozległą akcję organizacyjną zakładania fabryki wyrobów bawełnianych, na 50 warsztatów, z 50 czeladnikami oraz 18 pracownikami. W roku 1869 dokonuje zakupów pierwszych warsztatów i tym samym rozpoczyna proces budowania gigantycznego przedsiębiorstwa wielkoprzemysłowego.

Proces ten postępuje niezwykle dynamicznie.Już w trzy lata później Poznański uruchamia 200 mechanicznych warsztatów, po następnych trzech, kolejne 640 warsztatów; w 1876 mechaniczną tkalnię, przędzalnie, bielnik i apreturę. W przedsiębiorstwie pracuje 530 robotników, dziesięć lat później 2696 osób. W tym czasie Izrael Poznański doskonale zorientowany już w kwestiach ekonomicznych i społecznych, w celu rozwiązania wysokich kosztów handlowych prowadził pionową rozbudowę przedsiębiorstwa, skupiając w kombinacie wszystkie stadia produkcji.

Rok 1899 staje rokiem przełomowym dla przedsiębiorstwa. Poznański dla ułatwienia transakcji kredytowych, zdobycia większego zaufania u dostawców zagranicznych i banków, a przede wszystkim uregulowania rodzinnych podziałów majątkowych decyduje się na zmianę formy organizacyjnej swojego imperium, przekształcając je w spółkę akcyjną. Wynikiem tego było umocnienie się kapitału i jeszcze większa rozbudowa zakładów. Wyemitowane akcje w ilości 200 szt. zostały rozdzielone w następujący sposób: 156 akcji dla Izraela Poznańskiego, prezesa spółki z prawem do czterech głosów, po cztery akcje z prawem dwu głosów dla: Ignacego, Hermana, Karola i Maurycego (synowie), oraz zięciów Jakuba Hertza, męża Anny Poznańskiej i Zygmunta Lewińskiego męża Joanny Poznańskiej. Pozostałe akcje, po dwie z prawem jednego głosu otrzymali niezwiązani  z rodziną bankierzy i przedsiębiorcy łódzcy.

Osiągnięte sukcesy gospodarcze a także działalność obywatelska i filantropijna uczyniły Poznańskiego znanym i wpływowym. Szczególny rozgłos w skali królestwa zdobył wskutek inicjatyw architektonicznych, mecenatu artystycznego choćby przy restauracji modrzewiowego kościoła pw. św. Józefa, budowy szpitala, domów robotniczych, przytułków czy nowego cmentarza żydowskiego. Niestety nie uchroniło go to jednak od posądzenia o rusofilskie nastawienie i kolaborację z zaborcą, zwłaszcza po udziale w delegacji do Petersburga, aby złożyć kwiaty na grobie cara Aleksandra III.

Izrael Kalmanowicz Poznański zakończył życie w dniu 28 kwietnia 1900 roku i pochowany został na cmentarzu żydowskim w mauzoleum z szarego piaskowca, założonym na planie koła o średnicy ponad 14 m, posiadającym kopułę unoszoną przez 12 podpór na wysokość 15 m. Charakterystyczna mozaika identyfikuje Izraela z mitycznym Jakubem z biblijnej Księgi Genesis.

Maciej Drewicz

Odcinek 1. Prostytucja w Starożytnej Grecji
Odcinek 2. Archimedes i podkuty sandał
Odcinek 3. Spotkanie w Mediolanie, albo efekt śnieżnej kuli
Odcinek 4. Historia na święta
Odcinek 5. Dwie strony medalu
Odcinek 6. Kto zniszczył Kalisz?
Odcinek 7. Zburzenie Kalisza w relacji rewizora urzędu akcyzowego Kalisko-Piotrowskiego inżyniera–technologa Z. I. Oppmana.
Odcinek 8. Zdrajca, który nigdy nie zdradził cz.1
Odcinek 9. Zdrajca, który nigdy nie zdradził cz. 2
Odcinek 10. Jak Prusacy Kalisz zdobywali
Odcinek: 11. Nazwisko czyli historia i onomastyka w jednym cz.1
Odcinek 12: Nazwisko czyli historia i onomastyka w jednym cz.2
Odcinek 13: Od jurydyki Izraela Kalmanowicza Poznańskiego do galerii handlowej "Manufaktura" cz. 1

« poprzednia		następna »