Przewodniki po miastach

Odolanów

Miasto w Kotlinie Milickiej, położone nad Baryczą i jej dopływem Kurochem. To obecnie należące do powiatu ostrowskiego miasteczko, będące w czasach zaboru pruskiego ostoją polskości, jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Odolanów.

Najstarsza historia Odolanowa związana jest ze słynnym rycerzem i wielkopolskim możnowładcą Bartoszem Wezenborgiem. Pierwsza wzmianka pochodząca z 1301 roku, podaje, że w Odelnove istniał już zamek. To właśnie ta warownia w drugiej połowie XIV wieku stała się główną siedzibą Bartosza Wezenborga znanego też jako Bartosz z Odolanowa. On to najprawdopodobniej w roku 1373 samowolnie lokował miasto, które ponowną lokację, już z rąk króla Władysława Jagiełły, otrzymało na przełomie XIV i XV wieku. Pozostałości wspomnianej wcześniej fortyfikacji przetrwały do lat 30-tych wieku XIX, kiedy to zostały wraz z murami miejskimi rozebrane. Zakłada się, że w oparciu o relikty odolanowskiego zamku wzniesiono znajdującą się przy ulicy Zamkowej, szkołę.

Ocena użytkowników: / 2
SłabyŚwietny 

Nowa Kaźmierka

Wieś w Wielkopolsce położona w gminie Chocz, w powiecie pleszewskim. Powstała w XIX wieku wieś, do roku 1945 zamieszkiwana była w dużej większości przez ludność wyznania ewangelickiego.

Chocz

Wieś leżąca w powiecie pleszewskim, na prawym brzegu Prosny, na skraju Równiny Rychwalskiej. To byłe miasto, onegdaj jeden z pierwszych w Wielkopolsce ośrodków ruchu reformacyjnego, jest obecnie siedzibą gminy Chocz.

Chocz, to kolejna wielkopolska wieś z bogatą historią, która w źródłach pisanych pod nazwą „Chodecz” pojawia się pod koniec XIII wieku. W wieku następnym, za panowania Kazimierza Wielkiego, Chocz najprawdopodobniej uzyskał prawa miejskie, które zostały mu odebrane po powstaniu styczniowym w roku 1870. Do dnia dzisiejszego zachował się historyczny układ miasta z dwoma placami: prostokątnym Rynkiem oraz trójkątnym Placem 1 Maja. Na tym ostatnim stał pierwszy w Choczu kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca, który spłonął w roku 1822. Pozostałościami po nieistniejącym, pamiętającym wieki średnie, kościółku jest plebania oraz postawiona w miejscu kościoła figura św. Wawrzyńca. Zniszczona przez hitlerowców, podczas II wojny światowej rzeźba powróciła na swoje miejsce wkrótce po zakończeniu wojny.

Ocena użytkowników: / 3
SłabyŚwietny 

Kobyla Góra

Wieś leżąca w powiecie ostrzeszowskim nad Meresznicą, w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich. To byłe miasto, położone nieopodal najwyższego szczytu Wielkopolski, jest obecnie siedzibą gminy Kobyla Góra. Z mroku dziejów Kobyla Góra wyłania się w roku 1387, a źródła podają, że jej właścicielem był wówczas Filip Mężyk z rodu Wieniawitów. Zakłada się, że już na początku XIV wieku Kobyla Góra, otrzymała prawa miejskie. Kolejne przywileje nadali miastu królowie Zygmunt Stary i Zygmunt III Waza, pozwalając na organizowanie w mieście jarmarków. Przywilej ten, jak i siedem młynów na Meresznicy, miały decydujący wpływ na rozwój gospodarczy Kobylej Góry. Wraz z nastaniem XVIII wieku nastąpił powolny upadek miasta, którego los został przypieczętowany utratą praw miejskich w roku 1793. Po II rozbiorze Polski Kobyla Góra znalazła się w zaborze pruskim i pod panowaniem niemieckim znajdowała się do końca I wojny światowej. W połowie stycznia 1919 roku w pobliskiej Ligocie, miała miejsce zwycięska bitwa Powstańców Wielkopolskich z siłami niemieckimi.

Triumf oręża polskiego przesądził o losach powiatu ostrzeszowskiego i Kobylej Góry, która w czasie odrodzenia się Rzeczypospolitej wróciła w granice macierzy.

Trzy największe zabytki tego byłego miasta ściśle związane są z trzema społecznościami współżyjącymi ze sobą w symbiozie na przestrzeni wieków. Nie trudno odgadnąć, że obok będącej w większości ludności pochodzenia polskiego skupionej tradycyjnie wokół kościoła katolickiego, społeczność Kobylej Góry tworzyli również Niemcy zgromadzeni w zborze ewangelickim oraz bardzo liczna gmina żydowska.

Ocena użytkowników: / 3
SłabyŚwietny 

Czastary

Wieś, położona w powiecie wieruszowskim, związana z ziemią kaliską, należąca obecnie do województwa łódzkiego. Miejscowość jest siedzibą, położonej na pograniczu Wysoczyzny Wieruszowskiej i Kotliny Grabowskiej, gminy Czastary.

Na kartach historii Czastary pojawiają się w początku XV wieku. Były one wtedy własnością królewską, wchodzącą w skład starostwa wieluńskiego. W późniejszych wiekach, najprawdopodobniej z początkiem XVI wieku, wieś przeszła w prywatne ręce.

W 1847 roku, ówczesny właściciel Czastar, Leopold Trepka, po nawróceniu się z kalwinizmu na katolicyzm ufundował nowy kościół pw. Narodzenia NMP. Przyjmuje się, że wzniesiony w klasycystycznym stylu kościół, jest siódmym z rzędu kościołem w Czastarach. Murowana, trzynawowa, bazylikowa świątynia zastąpiła spalony dwa lata wcześniej drewniany kościół, wzniesiony w tym miejscu w roku 1754, staraniem szambelana królewskiego Aleksandra Sułkowskiego. Historia kościoła pw. Narodzenia NMP, w którym obecnie mieści się sanktuarium maryjne, wpisuje się w tragiczne losy narodu polskiego. Podczas okupacji świątynia została zamieniona na magazyn zboża oraz na areszt, o czym przypominać mają znajdujące się wewnątrz kościoła kajdany. W ołtarzu głównym odnaleźć możemy obraz Matki Bożej Częstochowskiej sprowadzony tu w 1903 roku. W sąsiedztwie kościoła znajduje się murowana organistówka, wzniesiona w pierwszej połowie XX wieku, w której podczas okupacji mieścił się posterunek żandarmerii.

Węglewice

Wieś, położona w gminie Galewice, w powiecie wieruszowskim. Ta leżąca przy ujściu Strugi Węglewskiej do Prosny osada, należąca obecnie do województwa łódzkiego, onegdaj związana była z ziemią kaliską i wielkopolską.

Jak łatwo zgadnąć nazwa wsi pochodzi od wypalania węgla drzewnego, głównego obok wytopu żelaza zajęcia mieszkańców tych terenów. Choć pierwsza wzmianka o tej szlacheckiej wsi pochodzi z roku 1459, to jak wskazują odkrycia archeologiczne życie toczyło się tu między innymi w okresie istnienia szlaku bursztynowego wiodącego z Italii nad Bałtyk.

Najważniejszym zabytkiem tej, położonej malowniczo wśród sosnowych lasów wsi, jest kościół parafialny pw. św. Trójcy. Drewniany kościół wzniesiony został w latach 1808 -1810, z inicjatywy ówczesnego właściciela Węglewic, stolnika ostrzeszowskiego Jana Gwalberta Karśnickiego. Następnie był on przebudowany w roku 1933. W tymże roku uzyskał też polichromię, którą ozdobiono ściany kościoła. Kryta gontem świątynia kryje w swym wnętrzu trzy ołtarze. Główny z pochodzącymi najprawdopodobniej z XVI wieku rzeźbami ukrzyżowanego Chrystusa, Matki Bolesnej i św. Jana oraz dwa boczne: Ołtarz św. Józefa oraz Ołtarz z Przemienienia Pańskiego ze słynącym z łask obrazem. Cudowny obraz Przemienienia Pańskiego w Węglewicach jest od roku 1852 celem corocznych pieszych pielgrzymek wiernych z Wieruszowa i okolic. W otoczeniu kościoła znajduje się murowana dzwonnica, usytuowana na cokole figura Matki Boskiej oraz plebania wzniesiona w miejscu starej XIX wiecznej, w której podczas II wojny umieszczony był posterunek niemieckiej żandarmerii.