Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 

Chocz

Wieś leżąca w powiecie pleszewskim, na prawym brzegu Prosny, na skraju Równiny Rychwalskiej. To byłe miasto, onegdaj jeden z pierwszych w Wielkopolsce ośrodków ruchu reformacyjnego, jest obecnie siedzibą gminy Chocz.

Chocz, to kolejna wielkopolska wieś z bogatą historią, która w źródłach pisanych pod nazwą „Chodecz” pojawia się pod koniec XIII wieku. W wieku następnym, za panowania Kazimierza Wielkiego, Chocz najprawdopodobniej uzyskał prawa miejskie, które zostały mu odebrane po powstaniu styczniowym w roku 1870. Do dnia dzisiejszego zachował się historyczny układ miasta z dwoma placami: prostokątnym Rynkiem oraz trójkątnym Placem 1 Maja. Na tym ostatnim stał pierwszy w Choczu kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca, który spłonął w roku 1822. Pozostałościami po nieistniejącym, pamiętającym wieki średnie, kościółku jest plebania oraz postawiona w miejscu kościoła figura św. Wawrzyńca. Zniszczona przez hitlerowców, podczas II wojny światowej rzeźba powróciła na swoje miejsce wkrótce po zakończeniu wojny.

Spośród licznych prywatnych właścicieli Chocza na szczególną uwagę zasługuje ród Marszewskich oraz Stanisław Ostroróg, kasztelan kaliski, który w Neapolu w imieniu króla Zygmunta Starego zaślubił Bonę Sforza. Marszewscy natomiast sprowadzili do ówczesnego miasta Braci Czeskich tworząc w Choczu jeden z pierwszych zborów w Wielkopolsce. Na początku XVII wieku miasto stało się własnością Lipskich, a za sprawą przedstawiciela tego rodu, Andrzeja nastąpiły w mieście radykalne zmiany. On to, wysokiej rangi duchowny katolicki, wcielając w życie idee kontrreformacji odebrał w roku 1620 braciom czeskim darowany im przez poprzednich właścicieli miasta kościół św. Wawrzyńca. Trzy lata później rozpoczął wznoszenie zespołu klasztornego, w którego skład wchodził klasztor oo. Reformatów oraz kościół pw. św. Michała Archanioła. Początkowo drewniane zabudowania z roku 1733 zastąpiły murowane. Wnętrze barokowej świątyni, wypełnia rokokowe wyposażenie dłuta kaliskiego rzeźbiarza Józefa Eglauera, na które składają się między innymi ołtarze, konfesjonały oraz ambona. Z zabudowań konwentu do dnia dzisiejszego pozostało jedynie południowe skrzydło klasztoru a także fragment krużganków. Zachował się również mur klasztorny z trzema bramami.

Zespół klasztorny to nie jedyna fundacja Andrzeja Lipskiego w Choczu. Z jego inicjatywy, w roku 1629, w ówczesnym mieście, rozpoczęto wznoszenie barokowego kościoła kolegiackiego pw. Wniebowzięcia NMP. Obecnie ta trójnawowa, o bazylikowym charakterze świątynia, pełni funkcję kościoła parafialnego. W skromnym wnętrzu kościoła na szczególną uwagę zasługuje wczesnobarokowy ołtarz główny z marmuru kieleckiego, pochodzący z końca XVIII stulecia tron opacki, ołtarzyk z namalowaną na desce sceną męczeństwa św. Antoniego, klasycystyczne ołtarze boczne, a także rokokowa chrzcielnica. Wyposażenie świątyni, mającej charakter fundacji rodowej, uzupełniają pamiątki związane z rodem Lipskich, w tym między innymi: epitafium budowniczego chockiego kościoła, biskupa Andrzeja Lipskiego oraz urna z sercem kardynała Polski, Jana Aleksandra Lipskiego.

W roku 1790, kolejny członek rodziny Lipskich, Kazimierz, wzniósł w Choczu pałac będący siedzibą infułatów chockiej kolegiaty. Przyjmuje się, że twórcą, przylegającego do kościoła pw. Wniebowzięcia NMP, gmachu był znany przedstawiciel klasycyzmu Efraim Szreger. Przyjmuje się też, że do budowy pałacu wykorzystano fundamenty i mury średniowiecznego zamku, którego fundatorem miałby być król Kazimierz Wielki. Klasycystyczny pałac infułatów posiada charakterystyczny front, z umieszczonym nad balkonem herbem Grabie, będącym zawołaniem Lipskich.

W latach dwudziestych XIX wieku w wyniku przeprowadzonej przez zaborcę kasacji dóbr kościelnych zlikwidowano chocką kolegiatę, nadając jej, po pożarze kościoła pw. św Wawrzyńca, status kościoła parafialnego. Pałacu infułatów natomiast zaczął służyć miejscowym proboszczom jako plebania.

W czasie zaborów Chocz początkowo znajdował się w granicach państwa pruskiego, by po Kongresie Wiedeńskim znaleźć się w granicach Królestwa Polskiego. Położony nad rzeką Prosną stał się nadgraniczną miejscowością zaboru rosyjskiego. Do dnia dzisiejszego zachowała się strażnica graniczna wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku oraz dwa żeliwne słupki graniczne.

Andrzej Drewicz

Źródla :
- wikipedia
- Piotr Sobolewski „ Przewodnik turystyczny po Wielkopolsce” wyd. Edytor 2009
- www.pleszew.pttk.pl
- www.chocz.pl
- www.regionwielkopolska.pl
- www.galeriawielkopolska.info

« poprzednia		następna »