Ocena użytkowników: / 2
SłabyŚwietny 

Dobrzyca

Wieś w Wielkopolsce, w powiecie pleszewskim, położona nad rzeczką Patoką, na Wysoczyźnie Kaliskiej. To byłe miasto, niegdyś własność współtwórcy i obrońcy Konstytucji 3 Maja, zdeklarowanego masona Augustyna Gorzeńskiego, jest obecnie siedzibą wiejskiej gminy Dobrzyca.

Choć ślady osadnictwa na tym terenie sięgają cesarstwa rzymskiego, to pierwsze wzmianki o Dobrzycy związane z jej pierwszym właścicielem Mikołajem Dobrzyckim odnaleźć możemy dopiero pod datą 1327. Ponad 100 lat później, 16 maja 1440 roku, z rąk króla Władysława Warneńczyka Dobrzyca otrzymała prawa miejskie, a szybki rozwój miasta, następował dzięki jego położeniu przy trakcie handlowym z Koźmina do Kalisza.

W roku 1717 miasto zmieniło właściciela. Dobrzyccy sprzedali majątek Aleksandrowi Gorzeńskiemu. Jednak dopiero wnuk miecznika kaliskiego Augustyn Gorzeński zapisał się złotymi zgłoskami w historii Dobrzycy. Wbrew pozorom, rozwojowi miasta, pomógł wielki pożar z roku 1777. To po tej tragedii podczas odbudowy nadano mu nowy układ przestrzenny, z charakterystyczną dla małych miast zabudową. Centralną rolę odgrywa Rynek z umieszczonym pośrodku pomnikiem Stanisława Mikołajczyka. Do ciekawych budynków należy tu, wzniesiony w dwudziestoleciu międzywojennym ratusz, w którym do czasu odebrania Dobrzycy praw miejskich, czyli roku 1934, urzędował burmistrz. Obecnie budynek ten jest siedzibą Urzędu Gminy. Na uwagę załguje też znajdujący się w rynku były zajazd pocztowy z drugiej połowy XVIII wieku.

Na dobrzyckim rynku odnajdziemy również kościół pw. św. Tekli. Ta drewniana świątynia pobudowana w roku 1778, jest trzecią z kolei sakralną budowlą wzniesioną w Dobrzycy. Wcześniejsza, pierwsza średniowieczna, spłonęła w 1545, drugą wzniesioną w roku 1547 strawił ogień podczas pamiętnego pożaru miasta jesienią 1777 roku. Dobrzyca zawdzięcza kościół pw. św. Tekli czterem osobom. Pierwsza to ks. Stanisław Łukomski inicjator budowy świątyni, druga to Augustyn Gorzeński fundator budowy, trzecia zaś to, budowniczy kościoła, cieśla Antoni Wilczerowicz. Ostatnią, czwartą był rzeźbiarz kaliski Franciszek Eytner twórca rokokowego wnętrza świątyni na które składa się ołtarz główny ze znajdującym się w retabulum obrazem św. Tekli, oraz boczne, Matki Boskiej Różańcowej i św. Anny. Wnętrze świątyni uzupełnia stylowa: chrzcielnica, ambona, belka tęczowa, a także prospekt organowy, z organami wykonanymi w krakowskiej pracowni Andrzeja Majeronowicza. W bliskim sąsiedztwie kościoła znajduje się odbudowany po pożarze budynek byłego dobrzyckiego szpitala, którego rozpoczęcie działalności datuje się na XV wiek.

W średniowiecznej Dobrzycy znajdował się zamek, który wielokrotnie modernizowany na przestrzeni wieków, był rezydencją kolejnych właścicieli miasta. Na życzenie Augustyna Gorzeńskiego w końcu XVIII wieku starą rezydencję przebudowano. Powstał wówczas, według projektu warszawskiego architekta Stanisława Zawadzkiego, klasycystyczny pałac, nawiązujący swoją architekturą do symboliki masonerskiej. Charakterystycznym dla pałacu, jest czterokolumnowy, toskański portyk zwieńczony frontonem. Wnętrze budynku, przyozdobione zostało zespołem malowideł, bogatą polichromią, oraz sztukaterią. Równolegle z przebudową pałacu, prowadzone były prace nad założeniem otaczającego go parku. Nawiązujący również do symboliki wolnomularskiej park w stylu angielskim powstał w miejsce istniejącego wcześniej ogrodu włoskiego. Ten jeden z pierwszych w Wielkopolsce park krajobrazowy nosi wiele cech charakterystycznych dla ogrodów romantycznych. Podczas spaceru po blisko 10 hektarowym parku odnajdziemy, stylową oficynę służącą dawniej jako dom ogrodnika, ośmiokolumnowy monopter i zbudowaną na wzór rzymskiego Panteonu, dawną lożę masońską. Całość założenia uzupełnia kopiec zwany ślimaczą górką, a także wzniesiona nad jednym ze stawów sztuczna grota. W roku 2004 na terenie zespołu dworskiego utworzono Muzeum: Zespół Pałacowo-Parkowy w Dobrzycy. Całość zespołu dworskiego uzupełnia położony na wschód do parku folwark Augustynów. Zbudowany w drugiej połowie XVIII wieku nosi nazwę od imienia swojego fundatora Augusta Gorzeńskiego. Do dnia dzisiejszego zachowały się XIX wieczne zabudowania spichlerza i gorzelni oraz trzy bramy wjazdowe.

Dobrzyca była miastem wielokulturowym. W okresie rozbiorów dużą grupę stanowiła niemiecka ludność napływowa, która utworzyła w mieście zbór ewangelicki. W grudniu 1842 odbyły się w Dobrzycy uroczystości poświęcenia murowanego kościoła ewangelickiego, który obecnie jest własnością parafii rzymskokatolickiej. Pozostałością parafii ewangelickiej jest też zabytkowy dom przy ulicy pleszewskiej wzniesiony w roku 1844. Niestety nie zachował się do dnia dzisiejszego cmentarz ewangelicki. Usytuowany po sąsiedzku z cmentarzem katolickim, został włączony w jego obręb. Trudno obecnie odnaleźć jakikolwiek relikty starego cmentarza albowiem od lat 80 ubiegłego wieku, rozpoczęto na jego terenie nowe pochówki likwidując poewangelickie groby.

Praktycznie nic nie ostało się po ludności żydowskiej w Dobrzycy. Trudno tu odnaleźć ślady rozebranej w latach 30 ubiegłego wieku synagogi, mieszczącej się niegdyś przy obecnej ulicy A. Bulsiewicza. Porośnięte krzakami pozostałości cmentarza żydowskiego znajduje się w południowej części Dobrzycy, w bliskim sąsiedztwie sportowego stadionu. Nieliczne zachowane macewy z tego cmentarza, przechowywane są na terenie dobrzyckiego paku. Są one obok miejsca po zniszczonym cmentarzu jedynymi, niemymi świadkami istnienia gminy żydowskiej w Dobrzycy.

W końcu XIX wieku, z inicjatywy hrabiego Zygmunta Czarneckiego, ówczesnego właściciela Dobrzycy, powstała nieistniejąca już „Krotoszyńska Kolej Dojazdowa”. Jednym z przystanków kolejowej trasy Krotoszyn – Pleszew była stacja Dobrzyca, z której ostał się jedynie, zamieniony na dom mieszkalny, budynek dworca.

Źródła:
wikipedia
Piotr Sobolewski „ Przewodnik turystyczny po Wielkopolsce” wyd. Edytor 2009
www.galeriawielkopolska.info
www.regionwielkopolska.pl
www.pleszew.pttk.pl
www.dobrzyca-muzeum.pl

« poprzednia		następna »