Ocena użytkowników: / 2
SłabyŚwietny 

Wieruszów

Miasto malowniczo usytuowane nad Prosną i jej dopływami, Niesobem i Brzeźnicą leży na zbiegu trzech historycznych krain Śląska, Małopolski i Wielkopolski. Obecnie administracyjnie należy do województwa łódzkiego, jednak przez lata silnie związane było z Wielkopolską a szczególnie z ziemią kaliską.

Pierwsze pisemne przekazy z użyciem nazwy Wieruszów datują się na rok 1368 i związane są z rycerskim rodem Wieruszów, legendarnych założycieli i właścicieli tego miasta. Jednakże badania archeologiczne wykazały istnienie osadnictwa na tym terenie na długo przed przybyciem ze Śląska założycieli Wieruszowa. W pobliżu Podzamcza odnaleziono resztki grodziska pochodzące z okresu kultury łużyckiej. Uważa się też, że prastara osada na której miejscu powstało obecne miasto to legendarne Arsonium, które obok Calisi w swym dziele przywołuje Ptolemeusz i właśnie przez tą osadę miał przebiegać Szlak Bursztynowy.

W średniowieczu w widłach rzek Prosny i Niesobu istniał warowny gród z nieobronnym osiedlem, zwanym Starym Wieruszowem. Na przełomie XIII i XIV wieku na prawym brzegu Prosny założony został Nowy Wieruszów, do którego pod koniec XIV wieku przeniesiono ośrodek miejski. W miejscu obronnego grodu wybudowano w czasach Kazimierza Wielkiego niewielki zamek gotycki, który był siedzibą Bernarda Wierusza starosty wieluńskiego, pierwszego właściciela tego grodu nad Prosną. Zamek na przestrzeni wieków ulegał wielu przebudowom, modernizacjom oraz zniszczeniom. Zupełny kres istnienia budowli przyniósł wiek XX. Obecnie po wieruszowskim zamku pozostały jedynie resztki fundamentów, porośnięte trawą oraz ślady fosy.

Bernard Wierusza w roku 1401 sprowadził do Wieruszowa zakon paulinów. Dla nich to ufundował klasztor z kościółkiem św. Ducha. Podczas wielkiego pożaru miasta drewniane zabudowania klasztoru i kościoła strawił ogień. Kościół św. Ducha już murowany, w barokowym stylu odbudowano w roku 1632. Trzeba nadmienić, że w kościele tym, w roku 1673 zmarł przeor jasnogórski o Augustyn Kordecki. Natomiast budynek klasztorny odbudowano dopiero w roku 1676. W Kościele św. Ducha znajduje się jedyny zabytek sztuki gotyckiej w Wieruszowie, obraz Pana Jezusa Pięciorańskiego. Oprócz tego obrazu na szczególną uwagę zasługują stalle z 1682 roku a także dziewięć barokowych ołtarzy.

Do ciekawych miejsc w Wieruszowie związanym z klasztorem zaliczyć należy cmentarz parafii św. Ducha. Na tą nekropolię oprócz części katolickiej z murowaną kaplicą z drugiej połowy XIX wieku, i grobowcami zmarłych Paulinów, składa się cmentarz prawosławny z grobowcami i nagrobkami pochodzącymi z czasów zaborów, cmentarz ewangelicki z murowaną XIX wieczną kaplicą ewangelicko – augsburską oraz cmentarz choleryczny umiejscowiony we wschodniej części wieruszowskiej nekropolii.

W roku 1746 pomiędzy Podzamczem a wsią Kuźnicą Skakawską wybudowano kościół św. Rocha. Skromny, drewniany kościół pośrodku cmentarza, kryje w swoim wnętrzu ciekawe polichromie, pochodzące najprawdopodobniej z XIX wieku. Na uwagę zasługują też dwa boczne ołtarze z barokowym obrazami świętych, a przede wszystkim późnorenesansowy ołtarz główny z rzeźbami patronów Polski, św. Stanisława i św. Wojciecha.

Spacerując po Wieruszowie można się natknąć jeszcze na dwa ciekawe obiekty sakralne. Pierwszy to wybudowany w roku1888, neoromański kościół ewangelicki, z charakterystyczną wieżą o piramidalnym zwieńczeniu oraz modernistyczny kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryji Panny, którego budowę ukończono w roku 1934.

Ciekawym okresem w historii Wieruszowa był okres rozbiorów. Po klęsce Napoleona i ustanowieniu wieczystego porządku świata podczas Kongresu Wiedeńskiego, Wieruszów stał się miastem granicznym. Granica przebiegała na rzece Prośnie i Niesobie dzieląc miasto na część pruską czyli Podzamcze, w czasach zaborów nazwane Wilhelmsbrück, oraz rosyjską czyli prawobrzeżną cześć Wieruszowa. Znani ze swojej przedsiębiorczości i umiłowania do porządku Prusacy, w latach 1871-1872 pobudowali w swojej części Wieruszowa linię kolejową, która połączyła to nadgraniczne miasto z Kępnem a dalej z Wrocławiem. Budynek stacji wybudowany został na wzór pruski, a jego charakterystyczną cechą jest konstrukcja szachulcowa zwana potocznie murem pruskim. Od 1925 roku nad wieruszowską stacją góruje wieża ciśnień z czerwonej cegły.

Jedynymi śladami po licznej gminie żydowskiej w Wieruszowie jest budynek dawnej mykwy, oraz pochodzący z XVII wieku kirkut. Do dnia dzisiejszego zachowały się fragmenty nagrobków oraz murowane fundamenty ogrodzenia. W czasie II wojny światowej cmentarz żydowski został zniszczony przez Niemców podczas likwidacji getta w Wieruszowie.

Źródla :

wikipedia

Piotr Sobolewski „ Przewodnik turystyczny po Wielkopolsce” wyd. Edytor 2009

http://www.wieruszow.pl/

Dodaj do: