Ocena użytkowników: / 9
SłabyŚwietny 

Żerków

Żerków położony w powiecie jarocińskim to jedno z najmniejszych miasteczek południowej Wielkopolski, które wraz z przyległym obszarem jest turystyczną perełką regionu, będącą doskonałym miejscem do turystyki pieszej i rowerowej. Jest siedzibą władz miejsko-gminnych. Żerków powstał przy trakcie handlowym Toruń - Wrocław i położony jest pośród wzniesień Wału Żerkowskiego nieopodal rzeki Lutyni i Obry. Ślady osad świadczą o obecności ludzi na tych terenach od epoki kamienia. Żerków zyskał handlowe znaczenie w okresie funkcjonowania szlaku bursztynowego. Nazwa miasta pochodzi od staropolskiego imienia Żyrek. Pierwszą pisemną wzmiankę o miejscowości zawiera, tak jak w przypadku Jarocina, immunitet księcia Bolesława Pobożnego dla kasztelana Janka z rodu Zarembów z 1257 roku.

W dokumencie tym Żerków wymieniany jest jako wieś, jednak już w dokumencie księcia Przemysława II z 2 października 1283 r., wymieniony jest wśród miast podlegających jurysdykcji Kalisza. Było to miasto prywatne. Żerków należał wtedy do wpływowego wielkopolskiego rodu Zarembów. Od XV w. miasto kilkakrotnie zmieniało właścicieli, należało do Roszkowskich, Radomickich, Sapiehów, Mycielskich. W 1574 zatrzymał się tu król Henryk Walezy, podróżujący z Francji do Krakowa. Wśród właścicieli Żerkowa wyróżnił się Maciej Radomicki, który ufundował założenie pałacowe oraz górujący nad miastem, wybudowany na wzgórzu wspaniały barokowy kościół św. Stanisława (1717 - 1718) z trzema drewnianymi, rokokowymi ołtarzami z początku XVIII w. Przy kościoele znajduje się neogotycka dzwonnica z 1828 r. Natomiast jedyną pozostałością po zabudownich pałacowych jest trójarkadowa brama wjazdowa do dawnego parku pałacowego z herbem "Kotwicz". Nieopodal bramy wjazdowej przy ul. Koscielnej 7 znajduje się budynek dawnej poczty konnej wraz ze stajnią.

W 1793 r. okolice te znalazły się w zaborze pruskim. W okresie Prus Południowych i Księstwa Warszawskiego przynależność tych terenów ulegała zmianom.

Po 1815 r. okolice Żerkowa znalazły się na pograniczu, w części pruskiej. Rozwinął się tu przemyt, który szczególnie duże rozmiary przybrał w latach 70 - tych i 80 - tych XIX w. Sąsiedztwo zaboru rosyjskiego sprawiło, że tereny pogranicza odgrywały ważną rolę w okresie powstań narodowych. W okresie zaborów pojawił się nowy typ właściciela ziemskiego, jakim był Herman Kennemann z Klęki, późniejszy współzałożyciel Związku Popierania Niemczyzny na Kresach Wschodnich, tzw. "hakaty". Jednocześnie w II połowie XIX w. okolice Żerkowa stały się obszarem powstania polskich organizacji - kółek rolniczych czy banków. W XVIII i XIX w. rozwinęły się duże majątki rolnicze: Brzostków, Kretków, Komorze, Raszewy, Lgów, Przybysław, Miniszew, Prusinów, Pawłowice. Wśród nich wyróżniał się Śmiełów, z zabudową parkowo - pałacową, w którym w 1831 r. przebywał Adam Mickiewicz. W 1861 roku wielki pożar strawił prawie całą, w większości drewnianą zabudowę. Odbudowa związana była z całkowitą zmianą planu miasta. Zatarto także dotychczasowy owalny kształt placu targowego (obecnie rynek). Do Polski miasto zostało przyłączone w 1919 r. W czasie okupacji niemieckiej hitlerowcy zniszczyli pomnik ku czci poległych w I wojnie światowej oraz stojący na rynku pomnik św. Wawrzyńca. W 1940 roku Niemcy zniszczyli cmentarz żydowski i zburzyli synagogę wraz z domami gminy żydowskiej. Kamienie z macew i cegły z synagogi zostały zużyte jako materiał budowlany. Dziś nie ma śladu po cmentarzu i synagodze. W ten sposób został zniszczony najstarszy cmentarz żydowski na Ziemi Jarocińskiej. W 1941 roku został rozebrany żerkowski pałac.

Od 1962 roku nad Żerkowem góruje wieża przekaźnikowa oddana w tymże roku do użytku.

W 1976 roku rozpoczeto budowę Młodzieżowego Centrum Szkolenia i Rekreacji w skład którego wchodziły trzy pawilony, budynek recepcji, basen kąpielowy i zespół boisk. Obecnie obiekt został rozbudowany i kontynuuje działalność w szerszym zakresie od 2007 roku, jako Ośrodek Kultury i Rekreacji Mickiewiczowskie Centrum Turystyczne.

Zabytkami, na które warto zwrócić uwagę są neobarokowy kościół ewangielicki z 1904 roku, obecnie użytkowany przez Prywatne Centrum Kultury "Galeria Żerków". Ewangielicki cmentarz uległ zniszczeniu. Na żerkowskim cmentarzu uwagę zwraca barokowa kaplica św. Krzyża z 1708 roku. Naprzeciwko starej poczty konnej znajduje się pomnik przyrody - dąb, który na stałe wrósł się w krajobraz miasteczka, a przy nim pamiątkowy głaz upamiętniający obchody 700 lecia Żerkowa w 1983 roku.

Na pewno przyjemny będzie spacer po niewielkim, ale urokliwym żerkowskim rynku, z odrestaurowanymi kamieniczkami. W oddalonej o 5 km od Żerkowa wsi Chrzan znajduje się stacja kolejowa o nazwie Żerków położona na linii kolejowej Gnieznio - Jarocin - Wrocław.

Trzeba pamiętać, że okolice Żerkowa nazywane są Szwajcarią Żerkowską. W 1994 roku utworzono Żerkowsko Czeszewski Park Krajobrazowy, położony w zalewowej pradolinie Warty, który charakteryzuje się urozmajconą rzeźbą terenu z dwoma kulminującymi wzniesieniami Łysą Górą (161 m n.p.m.) i Górą Żerkowską (155 m n.p.m.).

Na terenie Żerkowsko-Czeszewskiego Parku Krajobrazowego znajduje się Pałac w Śmiełowie z końca XVIII wieku w którym latem 1831 roku przebywał Adam Mickiewicz. Obecnie w pałacu znajduje się powstałe w 1975 roku muzeum jego imienia. Przez teren parku krajobrazowego wytyczono dwa rowerowe szlaki tzw "ósemkę" szlak czarny oraz czerwony.

źródła:

zerkow.pl
wikipedia.pl
historia.zerkow.pl

« poprzednia		następna »